پانسمان پیشرفته

درمان انواع زخم حاد و مزمن، عفونی و غیرعفونی با استفاده از پانسمان های پیشرفته جز جدیدترین و موثرترین روش روز پزشکی به شمار می آید. اگر شما هم جز افرادی هستید که تمایل دارید در کوتاهترین زمان ممکن به بهبودی دست یابید و پوست اطراف زخم در محیطی محافظت شده باشد. با ما همراه باشید تا با طراحی و ساختار انواع پانسمان های پیشرفته و ترکیبات به کار رفته در آن ها که مزایای درمانی بسیاری را فراهم می آورد آشنا شوید تا با توجه به نوع زخم خود بتوانید بهترین انتخاب را داشته باشید.​ در بسیاری از موارد نظر به اینکه سطح آسیب وارد به پوست و زخم ایجاد شده بحرانی و خطرناک می باشد یا در صورت آن‌که زخم ایجاد شده ناشی از انواع سوختگی‌ها بوده و یا بیماران مبتلا به دیابت دچار زخم پیچیده ای شده اند نیاز به مداخلات و استفاده از پانسمان های بیشتر و ویژه‌تری برای درمان و بهبود زخم می باشد.
در بسیاری از موارد نظر به اینکه سطح آسیب وارد به پوست و زخم ایجاد شده بحرانی و خطرناک می باشد یا در صورت آن‌که زخم ایجاد شده ناشی از انواع سوختگی‌ها بوده و یا بیماران مبتلا به دیابت دچار زخم پیچیده ای شده اند نیاز به مداخلات و استفاده از پانسمان های بیشتر و ویژه‌تری برای درمان و بهبود زخم می باشد.

شرایط مهم ترمیم زخم با پانسمان پیشرفته

پانسمان پیشرفته ایده ال می بایست شرایط مهمی را جهت ترمیم زخم به عمل آورد که شامل:

مقرون به صرفه باشد.
از اتلاف حرارتی زخم جلوگیری کند.
بهترین شرایط را برای التیام زخم فراهم سازد .
زخم را از آسیب‌های سایشی و مکانیکی حفظ نماید.
منجر به ایجاد حساسیت و واکنش های التهابی سیستم ایمنی نشود.
تحت تاثیر اندرکنش با زخم دچار تخریب نشده و خواص خود را حفظ نماید.
نیاز به تعویض مکرر نداشته و اثربخشی خود را در حین روند ترمیم حفظ نماید.
پس از ترمیم و یا در حین آن ذرات و بخش های باقیمانده را در زخم برجای نگذارد.
استفاده از آن سالم و بی خطر بوده و زیست سازگاری لازم را در حین ترمیم داشته باشد.
ظرفیت لازم برای جذب اگزودا و مایعات زخم را در مراحل مختلف درمانی زخم داشته باشد.
چسبندگی به زخم و نسوج در حال ترمیم نداشته و زمان تعویض به راحتی از زخم جدا شود.
علی رغم باور قدیمی در راستای خشک نگه داشتن زخم بایستی رطوبت لازم و بهینه را برای ترمیم زخم حفظ نماید.
در زمان های لازم اجازه تبادلات گازی مانند اکسیژن، دی اکسید کربن و بخار آب را برای زخم در حال ترمیم فراهم آورد.
عموماً پانسمان‌های پیشرفته نظر به ایجاد شرایط خاص برای ترمیم و جهت کاربرد برای زخم های مزمن و گاهاً حاد مورد استفاده قرار می گیرند.

انواع پانسمان پیشرفته

پانسمان های پیشرفته دارای انواع مختلفی می باشند که عبارت است از:

پانسمان فوم

همانطور که از اسم پانسمان های فوم پیداست عموماً به جهت جذب و حذف ترشحات زخم مورد استفاده قرار می گیرند. اولین و مهم ترین نقش پوشش های فوم در ترمیم زخم متناظر با مدیریت رطوبت و ترشحات زخم با جذب کردن آن در کنار حفظ محیط مرطوب برای کمک به روند ترمیم مناسب است. پوشش فوم به زخم و محیط احاطه کننده زخم کمک می نماید تا از بروز آسیب های بیشتر پیشگیری شود.

به نوعی پانسمان فوم به عنوان عایق حرارتی در زخم عمل می کند. به راحتی در زخم به کار گرفته شده و در صورت لزوم حذف می شود. فوم ها عموماً متشکل از پلی یورتان های پزشکی هستند که خاصیت نیمه تراوایی داشته و متخلخل با ساختار باز هستند که می توانند ترشحات زخم را جذب و حفظ کنند.

در واقع این نوع پانسمان ها متشکل از ترکیبات مختلفی هستند نظیر پلی یورتان، مواد اکریلیک و مواد با ظرفیت جذب بالا است و به صورت ورقه‌ای شکل با ضخامت‌های مختلفی است که یک طرف آن متشکل از لایه‌ی فیلم شفاف چسب‌دار است و همین امر موجب می‌گردد تا میزان جذب ترشحات خون چندین برابر وزن افزایش یابد. در صورت آن‌که با زخم های پرترشح در مرحله گرانوله شدن مواجه شوید بهترین نوع پانسمان، پانسمان فوم خواهد بود که از مزیت‌های این نوع پانسمان غیرچسبنده بودن و تفاوت در میزان جذب و ضخامت آن‌هاست. لایه خارجی پانسمان های فوم معمولاً آب گریز هستند تا از نفوذ محتواهای باکتریایی و دیگر آلودگی‌ها ممانعت به عمل بیاورند.

مدت زمان استفاده از پانسمان‌های فوم متناسب با حجم و میزان ترشحات یک تا هفت روز متفاوت است. پانسمان های فوم انعطاف پذیری لازم برای به کارگیری در موقعیت های خاص و پیچیده را دارند به نوعی می توان گفت امکان برش وجود دارد. هم‌چنین، در زخم های نیمه تراوا تا تمام تراوا کاربرد بسزایی دارند. این نوع پانسمان به حفظ دمای زخم کمک بسزایی می نماید و عایق حرارتی مناسبی است.

پانسمان هیدروکلوئید

پانسمان های هیدروکلوئید یکی دیگر از پانسمان های پیشرفته زخم است که جهت ترمیم زخمهایی با ترشحات خفیف و یا زخمهای بدون ترشح استفاده می شود مانند زخم های سوختگی جزئی و زخم بستر و همچنین زخم های جراحی استفاده می شود و متشکل از موادی نظیر ژلاتین، پکتین و کربوکسی متیل سلولز هستند. این نوع پانسمان محیطی مرطوب ایجاد می کند و در عین حال از ورود باکتری‌ها و میکروارگانیسم های خارجی به داخل زخم ممانعت به عمل می آورد. استفاده از پانسمان هیدروکلوئید به تسریع روند بهبودی، کاهش درد حین ترمیم و زمان تعویض پانسمان کمک بسزایی می نماید.

این پانسمان ها در ترمیم زخم های کوچک و سوختگی های با ضخامت های جزئی مناسب هستند. خاصیت حفظ رطوبت آن‌ها که با تشکیل یک لایه ژلاتین در تماس با زخم تحکیم می‌شود به سبب نفوذ ناپذیری نسبت به انتقال بخارات ایجاد شده است. عدم نفوذپذیری برای اکسیژن شرایط ویژه‌ای را در این پوشش زخم فراهم می‌آورد. این مهم به افزایش ایجاد پوشش اپیتلیالی (بافت پوششی) و سنتز کلاژن کمک نموده و فرآیند ترمیم را با شکل گیری بافت جدید هدایت می کند و درجه pH محیط را کنترل و جلوی عفونی شدن را می‌گیرد.

بایستی خاطر نشان نمود که زمانی که اگزودای زیادی در زخم ایجاد شده و وجود داشته باشد این پانسمان فاقد تأثیر است.

پانسمان هیدروژل

هیدروژل‌ها ساختارهایی بر پایه آب یا گلیسیرین هستند که عمدتاً غیربلورین (آمورف) می باشند. آن‌ها در ساختارهای گاز استریل و یا در ساختارهای ورقه ای هستند. عموماً مقادیر زیادی از ترشحات طبیعی زخم را جذب نمی کنند. از مواد پلیمری ژل شده و آب دوست ساخته شده اند که تا ظرفیت 90 درصد آب را در ساختار جذب کرده و متورم شده اند.

پانسمان های هیدروژل کاربردهای متنوعی دارند که از جمله آن‌ها می‌تواند کمک به حفظ ساختار رطوبت در محیط، ایجاد بافت گرانوله در ترمیم، تسریع در ایجاد پوشش اپیتلیالی در زخم، کمک به تخریب آنزیمی بافت های نکروز شده، آرام کننده درد و قابل استفاده بودن در زمان وجود آلودگی در زخم اشاره کرد.

از بین بردن بافت نکروزه در زخم توسط آن‌ها هیچ آسیبی به بافت گرانوله در حال شکل‌گیری نمی‌رساند. بعلاوه، به راحتی پوسته نکروزه روی زخم را تخریب و حذف می کنند. نقش خنک کنندگی در تماس با زخم دارند و بنابراین نمی‌توانند نقش عایق حرارتی را در ساختار زخم ایفا کنند. به طور مشخص در زخم های با ضخامت های جزئی و با زمان کاربری 3 روز قابلیت استفاده دارند.

پانسمان کلسیم آلژینات و کلسیم آلژینات نقره

پانسمان های کلسیم آلژینات ساده و نقره به دو صورت ورقه‌ای و رشته‌ای هستند که در سالیان گذشته توسط دریانوردان به عنوان پانسمان زخم مورد استفاده قرار می گرفتند. آن‌چه جالب است بدانید این است که منشأ اصلی این نوع پانسمان جلبک های دریایی می باشد.

این پانسمان ها در دو دسته پانسمان های آلژینات کلسیم و آلژینات سدیم می باشند. آلژینات های کلسیم نمک غیرمحلول آلژینیک اسید و آلژینات های سدیم نمک قابل حل آلژینیک اسید می باشند.

پانسمان های کلسیم آلژینات زمانی که در تماس مستقیم با مایعات ترشح یافته از زخم قرار می گیرند، یون های کلسیم موجود در پانسمان با یون های سدیم در محیط زخم جا به جا می شوند و شرایطی به وجود می آید که شبیه به ژل می شود. در این صورت ترشحات اضافی (اگزودا) یا بیش از حد نرمال را جذب می کند به نحوی که رطوبت مدیریت شده ای جهت ترمیم زخم وجود داشته باشد و گزارش شده که تا 20 برابر وزن خود قابلیت ژل شدن با جذب آب را دارند. در زخم های حفره ای و تونل دار عفونی و غیرعفونی مرطوب می توان آن‌ها را به کار برد.

نظر به ماهیت ژل شوندگی در زخم هایی که نوعاً دارای خون ریزی های کنترل شده می باشند نیز اثر بندآوری خون را دارند. هم‌چنین، حفظ رطوبت پانسمان کمک به گرانوله شدن بیشتر در طی روند ترمیم زخم می شود.

ماهیت ساختاری این پانسمان ها عموماً زیست تخریب پذیر با اجزایی است که در محل زخم ایجاد التهاب نکرده و واکنش های زنجیره ای سیستم ایمنی را بر نمی انگیزند.

پانسمان های کلسیم آلژینات به طور مشخص بدون بافت با پدهای غیر چسبنده هستند، هم‌چنین نرم و انعطاف پذیر می باشند. این نوع پانسمان همانند فوم ها براساس موقعیت آناتومیکی قابل تغییر شکل هستند و می توانند به صورت رشته های ابریشمی برای زخم های حفره ای و یا به صورت ساختار ورقه ای شکل مورد استفاده قرار بگیرند.

زمانی که ترشحات زخم از سطح اندک تا حجم بالا هستند قابلیت کاربرد را دارا می باشند. این پوشش زخم در انواع زخم‌های فشاری، زخم‌های عفونی و زخم‌های وریدی کاربرد دارد. عموماً، آلژینات‌ها به پوشش ثانویه جهت کاربرد نیاز دارند و چندین روز قابلیت به کارگیری بر روی بستر زخم را دارا می باشند.

کلسیم آلژینات ها پوشش هایی هستند که از مونورونیک و آلژنیک اسید تشکیل شده اند و به سبب وجود کلسیم و سدیم می توانند یونیزه شده و تشکیل ژل بدهند. خواص فیزیکی و مکانیکی این پانسمان ها وابسته به میزان مونورونیک و آلژنیک اسید و درصد یون های کلسیم و سدیم وابسته می باشد.

گاهاً به سبب ماهیت زخم های عفونی و یا پتانسیل عفونی شدن و رشد بیوفیلم ها در محیط زخم از پانسمان کلسیم آلژینات و یا سدیم آلژیناتی استفاده می شود که دارای نقره می باشند و بسته به غلظت یون نقره در ساختار خاصیت آنتی باکتریال آن تشدید می شود.

به محض تماس با ترشحات زخم یون های نقره از ساختار کلسیم آلژینات ها خارج شده و در غشا باکتری ها نفوذ کرده و منجر به ازبین رفتن آن‌ها می شوند. ماهیت خاصیت آنتی باکتریال تا 5 روز پس از استفاده در محل زخم حفظ می شود و این پانسمان نیز نظر به کاهش دفعات نیاز به تعویض کاهش هزینه های پرستاری و هزینه بیماران را در برخواهد داشت. بایستی بدین مهم اشاره نمود که رهایش پیوسته یون های نقره در پانسمان کلسیم آلژینات گواهی بر خاصیت آنی باکتریال بلند مدت آن می باشد.

پانسمان فوق جاذب

ترشحات موجود در زخم های حاد به ترمیم کمک می کند حال آن‌که در زخم‌های مزمن آسیب رسان می باشند. ترشحات در زخم های مزمن دارای مقادیر بالایی از آنزیم‌های تخریب کننده پروتئازها و سایتوکین های التهاب زا هستند که نه تنها تأثیری در روند ترمیم ندارند بلکه این مسیر را به تعویق می اندازند.

در عین حال ترشحات زخم های مزمن مانند زخم ها فشاری و یا زخم های وریدی سطح فاکتورهای رشد لازم برای ترمیم زخم و گسترش سلولی لازم را محدود می کنند و هم‌چنین، با القای فعالیت متالوپروتئیناز ها (Metalloproteinase) تشکیل بافت گرانوله را محصور می‌کنند. اگزودای زخم های مزمن بسیار ویسکوز و غلیظ است زیرا سطح بالایی از سلول های ایمنی و پروتئین ها و باکتری ها را دارا می باشد.

پانسمان های فوق جاذب ساختارهایی چند لایه هستند که ظرفیت جذب بسیار بالا نسبت به فوم های رایج دارند. با توجه به آن‌که این نوع پانسمان قابلیت جذب بسیار بالایی دارند و ساختار آن ها به گونه ای است که آب دوست هستند به طور معمول در تماس با زخم قابلیت کاربری در بازه های زمانی گسترده تری را دارند.

پانسمان فوق جاذب توانمندی جذب مقادیر بالایی از ترشحات طبیعی زخم را دارند و این در حالی است که هسته مرکزی خود ذخیره می سازند. در واقع ساختار این نوع پانسمان متشکل از پودرهای جاذب چند لایه ای است که می تواند به ژل تبدیل و متورم شده و در عین حال با لایه ای آب گریز و دافع رطوبت خارجی احاطه شده اند.

این ویژگی پانسمان سوپراستار جاذب را قادر می سازد تا بدون چسبندگی با بافت جوان در حال ترمیم بخش قابل توجهی از ترشحات طبیعی زخم را مدیریت نماید و در عین حال از پوسته پوسته و لایه لایه شدن زخم ممانعت نماید. بنابراین سوپر جاذب ها خاصیت جذب مداوم و سریع ترشحات طبیعی زخم را دارند در عین این‌که از رشد باکتری ها و خیس‌شوندگی جلوگیری می کنند.

در جمع بندی کلی باید اشاره کرد که سوپر جاذب ها در مقایسه با فوم ها با قابلیت جذب مداوم و بالاتر نیاز به تعویض بسیار اندک‌تری دارند و بنابراین از لحاظ هزینه برای بیمارستان مقرون به صرفه تر هستند.