یکی دیگر از ملزوماتی که امروزه در حوزه پزشکی کاربرد زیادی دارد، ست سرم است. از این وسیله پزشکی جهت انتقال مایعات به منظور تزریقات وریدی استفاده میشود. این محصول، به عنوان یک رابط بین محفظه حاوی مایع تزریقی و ورید بیمار استفاده کننده است. گاهی اوقات نیاز است حجم زیادی مایع به شخص تزریق شود. اما، بایستی بدین مهم توجه نمود که تزریق مایع به زیر پوست یا داخل ماهیچه نمیتواند بیش از 3 سی سی تجاوز کند، زیرا باعث ایجاد مشکلاتی نظیر تجمع مایع و مشکلاتی مربوطه در زیر پوست میشود.
یکی از مهمترین راه حلهایی که برای حل این مشکل پیشنهاد میشود، تزریق مستقیم مایعات از طریق رگ بیمار یا تزریق وریدی است، که این مهم با استفاده از ست سرم قابل انجام است. این روش برای طیف گستردهای از بیماران علی الخصوص بیماران مبتلا به نارسایی های قلبی و کلیوی قابل استفاده می باشد. لازم به ذکر است که این وسیله پزشکی مزایای دیگری نیز دارد. از جمله آنها میتوان به کنترل تزریق وریدی اشاره کرد. بدین معنا که گاهی اوقات نیاز است تزریق به شخص با فواصل زمانی معینی صورت گیرد و یا انتقال مایع با نرخ کنترل شده ای انحام شود. همچنین، استفاده از ست سرم خطر ابتلا به عفونت را کاهش میدهد و محل تزریق را از هرگونه آلودگی حفظ مینماید.
اساس عملکرد آن برپایه نیروی گرانشی است جایی که این نیرو باعث جریان یافتن مایع درون محفظه به سمت پایین و انتقال آن به شخص است. در ادامه، به توضیح جامعتری پیرامون ست سرم پرداخته میشود. گاهی نیاز است که دارو به صورت مستقیم در سیستم گردش خون بیمار وارد شود تا به گیرنده های لازم در بافت به منظور اثربخشی درمانی لازم برسد لذا این مهم با تزریق دارو به داخل سرم و انتقال آن به کمک ست سرم انجام می پذیرد.
ویژگیهای ست سرم
ستهای سرم از ویژگیهای منحصربه فردی برخوردار هستند که در زیر به آنها اشاره شده است:
- یک بار مصرف هستند.
- به طور معمول توسط گاز اتیلن اکساید استریل میشوند.
- قطعات به کار رفته در ساخت آنها گرید پزشکی میباشد.
- غیرسمی بوده و ایجاد آلرژی یا حساسیت برای افراد نمیکنند.
- وجود تیوبهای انعطافپذیر از دیگر مزیتهای ست سرم است.
- فیلترهای موجود در آنها از ورود هرگونه میکروارگانیسم به بدن جلوگیری میکند.
- نقاطی در آنها تعبیه شده است که امکان اتصال به آنژیوکت یا اسکالپ وین را میدهد.
یکی از مزایای آن، وجود شیر یا گیره غلطکی است که این امکان به افراد میدهد تا جریان مایع را کم یا زیاد و درمواردی آن را متوقف سازند.
وجود اتاقک قطره و یا چکه شفاف از دیگر ویژگیهای ست سرم است کادر درمان به وسیله آن میتوانند حرکات قطرات را در این اتاقک مشاهده کنند و از فعال بودن ست برای افراد اطمینان حاصل کنند.
اجزای تشکیل دهنده ست سرم
تنظیم کننده جریان
تنظیم کننده جریان از جنس پلی اتیلن است. به شکل یک چرخ کوچک بوده و بین محفظه شمارنده قطره و اتصال دهنده تزریق وریدی است که گیره غلطکی نیز نامیده میشود. گیره غلطکی امکان تنظیم مایع را از طریق فشردهسازی لومن بدون آسیب رساندن به لوله فراهم میکند. همچنین به مایع اجازه میدهد تا در صورت لزوم متوقف شود.
عملکرد آن به گونهای است که میتواند جریان مایع را از صفر تا حداکثر تنظیم کند و تنظیم آن باید به گونهای بوده که کمتر از 30 میلی لیتر در واحد زمان نباشد. تنظیم کننده جریان را میتوان به طور مداوم در تزریقهای یک باره بدون آسیب رساندن به لوله استفاده کرد. هنگامی که تنظیم کننده جریان همراه با شلنگ ذخیره میشود، واکنشهای مضری ایجاد نمیکند. گیره یا پیچ تنظیم کننده جریان علاوه بر عملکرد اصلی خود دارای کاربرد دیگری نیز میباشد و آن این است که به سیال اجازه میدهد در تمام طول لوله تزریق وریدی عبور کرده و در صورت امکان تمام حباب های هوا را از لوله خارج کند.
تخلیه هوا
جنس آن از پلی وینیل کلرید است. مهمترین نقش آن این است که از ورود میکروارگانیسمها از کیسه تزریق جلوگیری میکند. درواقع، این وسیله باعث میشود تمامی هوای ورودی به محفظه از درون آن عبور کند. در صورتی که محفظه یک کیسه نرم است، اسپایک یا میخ میتواند همراه یا بدون تخلیه هوا باشد. اما، اگر محفظه یک بطری بوده که سخت میباشد، اسپایک میبایست همراه با تخلیه هوا استفاده شود که این قابلیت به سیال میدهد تا تنها بعد از ورود هوا به بطری جریان پیدا کند.
درپوش محافظ
مهمترین عملکرد آن این است که اسپایک را به صورت استریل شده نگه میدارد. درپوش، محکم بوده و به راحتی قابل برداشت است. جنس آن از پلی اتیلن است.
اتصال دهنده قفل لوئر
جنس آن از آکریلونیتریل بوتادیان استایرن است. مخروطی لوئر یک سیستم استاندارد برای ایجاد اتصالات بدون نشتی بین اتصالات نر مخروطی و بخش ماده آن است. اتصالات قفل لوئر میبایست با ایمنی بیشتری نگه داشته شوند زیرا مرکز اتصالات دارای زبانهها یا رزوههایی است که به نخهای آستین میچسبند. کاربرد آن این است که به اتصال قوی سوزن کمک میکند.
درپوش
درپوش ست سرم از پلی اتیلن ساخته میشود. یکی از توصیههای ایمنی این است که انتهای لوله تزریق وریدی که در معرض خارج قرار میگیرد با درپوش استریل شده حین تزریقهای متناوب پوشانده شود. این موضوع، از ورود میکروبها و ذرات خارجی به داخل تزریق جلوگیری میکند.
لوله
جنس آن از پلی وینیل کلرید گرید پزشکی بوده و طول آن 150 سانتی متر است. در حقیقت لوله ست سرم شفاف می باشد به گونهای که وقتی حبابهای هوا از داخل آن عبور میکنند، سطح مشترک بین آب و هوا به راحتی و به وضوح با دید طبیعی قابل تشخیص است. لوله ها از داخل دارای سطح صاف هستند تا توربولانس را کاهش دهند و از تشکیل حباب هوا جلوگیری کنند
هنگام استفاده از ست سرم چه نکاتی باید رعایت شود؟
یکی از نکاتی که به هنگام استفاده از ست سرم باید به آن توجه داشت این است که عوامل مختلفی میتوانند بر عملکرد آن تأثیر گذارند. یکی از این عوامل، ارتفاع کیسه سرم است. همانطور که قبلاً به آن اشاره شد، نیروی گرانشی سبب به حرکت درآمدن سیال و تزریق آن به فرد بیمار میگردد. ارتفاع کیسه به طور مستقیم بر میزان فشار وارده به سیال تأثیر میگذارد. هرچه فشار وارده نیز بیشتر باشد مایع سریعتر تزریق میگردد. یکی دیگر از عواملی که بر سرعت تزریق مؤثر است، موقعیت بیمار می باشد.
موارد استفاده از ست سرم چیست؟
همانطور که بیان شد، مهمترین کاربرد ست سرم، تزریق وریدی مایعات به بدن است. علاوه بر آن، استفادههای دیگری نیز دارد که مهمترین آنها در زیر به آن اشاره شده است:
تزریق دارو به بیمار در حجمهای معین
یکی از روشهایی که فرد را از تزریقات و رگگیریهای متعدد بینیاز میکند استفاده از ست سرم و همچنین آنژیوکت است. در مواردی نیاز است تزریقات چندین بار صورت گیرد، از این رو نیاز به رگگیریهای چندین باره است.
تزریق دارو در مدت طولانی و به صورت کنترل شده
گاهی اوقات نیاز است دارو در فواصل زمانی مشخص به بدن شخص تزریق شود. از این رو، بهتر است از ست سرم استفاده شود.
کاهش احتمال به عفونت و جلوگیری از آلوده شدن
گاهی اوقات، در محل تزریق وریدی ممکن است عفونتهایی ظاهر شود. همچنین، حین وصل کردن خطوط انتقال مایعات به بدن، محل ممکن است آلوده شود. استفاده از ست سرم میتواند احتمال عفونت را کاهش داد و شخص را از هرگونه آلودگی در امان دارد.
